Hamilelikte Varis


















Hamilelikte varis nasıl gelişir?

pregnant•Hamilelik sırasında öncelikle başta progesteron, estrogenin aşırı artması olmak üzere hormonal ve kimyasal değişiklikler özellikle ilk üç ayda Telenjiektazi (deri içinde görülen kılcal damarlar) ve Retiküler varislerin (derialtında genişlemiş 1-2mmlik yeşil geniş damarlar) veya daha geniş pakelerin yoksa ortaya çıkmasına, daha önceden varsa artmasına neden olabilir
•Hormonal değişiklikler aynı zamanda toplardamar (ven) duvar elastikiyeti ve yapısına etki ederek, kanın geri kaçmasına engel olan kapakçıkların çalışmasının bozulmasına ve venlerde yetmezliğe neden olabilir

•Hamileliğin ilerleyen dönemlerinde vücudun su tutmasına bağlı olarak doku ve dolaşımdaki sıvı miktarının artması, hamileliğin daha ilerleyen dönemlerinde fetus-uterus (rahmin) büyüyerek bacaktan gelen toplardamarlara bası yapması nedeniyle bacaklarda venöz tansiyonun artması varisleri ortaya çıkarır

•Bütün bu nedenler bir arada vücutta, bacaklarda değişik görünüş ve şekillerde (hem kılcal damarlar hem de boğum boğum damarlar) varislerin hamilelikte ortaya çıkmasına neden olabilir,  daha önceden var olanlarda artmaya neden olabilir

Hamilelikte varislere bağlı şikayetler nelerdir?

  • pregnancyHamilelik sırasında yalnızca telenjiektaziler (kılcal damarlar) ve retiküler varis şeklinde ortaya çıkan varisler, hassasiyet dışında aslında çok fazla şikayet yol açmazlar.
  • Bacaklardaki şişlik ve ağrılar başta olmak üzere görülen değişiklikler daha çok hormonal değişim, vücutta su tutulması ve rahmin yaptığı basıya bağlıdır.
  • Bacaklarda ortaya çıkan görüntü, damarların belirginleşmesi, sayılarının artması, kabarması şeklinde görülen varisler hamilelerde daha çok endişeye neden olur.
  • Hamilelikte yukarıda sayılan sebeplerle bacaklarda venöz hipertansiyona bağlı bacaklarda kanın göllenmesi ayakta uzun süre kalmakla bacaklarda ağırlık/dolgunluk hissi, şişlik ve ağrıya neden olabilir.
  •  Hamilelik sırasında varise bağlı ayak bileği ve etrafında renk değişikliği, deri hasarı gelişme olasılığı çok azdır, genellikle doğum sonrası düzelirler.

Hamilelikte varislere bağlı şikayetler nelerdir?

hvt

  • Varislere bağlı dışarıya kanama sık görülmeyen ancak görüldüğünde hastaları endişeye sevk eden bir durumdur.
  • Artmış venöz tansiyona bağlı ciltte incelmeye yol açmış pakelerden ufak bir travmayla kanama olabilir ancak üzerine yapılabilecek basınçla bu kanamalar durur.

Hamilelik ve Venöz Tromboemboli-VTE:

  • Hamilelikte  Venöz Tromboemboli-VTE denilen Derin Ven Trombozu-DVT, Pulmoner Emboli-PE ve yüzeysel damarlarda pıhtı oluşumu -Tromboflebit gelişme riski artar
  • Boğum boğum olan damarlar içinde hareketsizlik ve türbülant akımı nedeniyle tromboflebit (yüzeysel damarlar içinde pıhtı oluşumu) gelişebilir
  • Tromboflebit olan bölgede kendiliğinden olan ve dokunmakla artan ağrılı, hassas sertlik, kızarıklık görülür.
  • Tromboflebit gelişmesi halinde bazı durumlarda Düşük Moleküler Ağırlıklı Heparin(LMWH) denilen, kan sulandırıcı diyebileceğimiz iğneleri, ciltaltına yapmak gerekebilir
  • Tromboflebitin neden olduğu ağrı ve hassasiyet hamilelikte kullanılabilen ağrı kesici ağızdan ilaçlar(örneğin Paracetamol) ve yine hamilelikte kullanımı güvenli sayılabilecek lokal antienflamatuar kremler ile 1-2 hafta içinde kendiliğinden düzelirler ama bu dönemde sıkıntı verirler.
  • Bu dönemde ve sonrasında doktorunuzun önereceği uygun ebat ve basınçta varis çorabı kullanmak gerekir

Hamilelik ve Derin Ven Trombozu (DVT):

  • 77Hamilelik sırasında ve lohusalık döneminde bacak toplardamarlarında karşılaşılabilecek en ciddi tıbbi sorun, varis ile aslında direkt ilişkili olmayan, varisi olmayan hamile kadınlarda da görülebilen derin toplardamarlarda pıhtı gelişmesidir (Derin Ven Trombozu-DVT)
  • DVT her 500 ila 2000 hamilelikte 1 görülebilen, doğum sonrası erken dönemde (loğusalık) hamileliğe göre daha fazla ortaya çıkan bir durumdur.
  • DVT nedeniyle derin venlerdeki pıhtının Akciğere atması Pulmoner Emboli-PE olarak tanımlanır
  • Gelişmiş ülkelerde anne ölümlerinin en sık sebebi DVT’ye bağlı Pulmoner Embolidir! Bu nedenle hamilelik sırasında gebelerin yakın takibi, herhangi bir şikayet halinde doktorlarına ulaşıp konunun uzmanına yönlendirilmeleri, DVT ve buna bağlı olabilecek PE riskini azaltır

Hamilelik ve Venöz Tromboemboli-VTE:

  • Hamile kadının yakın ailesinde veya kendisinde, kendiliğinden gelişen

Tromboflebit
Derin Ven Trombozu-DVT
Pulmoner Emboli-PE
Tekrarlayan düşük öyküsü mevcut ise

  • DVT gelişimine karşı bazı kan tetkiklerinin yapılması ve sonucuna göre sağlıklı hamilelik ve doğum için bazı önlemler alınması gerekebilir
  • DVT ve PE tedavisi veya korunması için hamilelikte kullanılabilecek ağızdan alınabilen bir ilaç henüz mevcut değildir
  • Coumadin hamilelerde kullanılamaz
  • Hamile ve yeni doğum yapmış kadınlarda bacaklarda gelişen ani şişlik durumlarında Kadın-Doğum uzmanı tarafından hastanın değerlendirilmesi takiben toplardamarlarda pıhtı oluşumu ekarte etmek için Duplex Ultrason(renkli damar ultrasonu) ile değerlendirme gerekebilir

Hamilelikte kasık ve genital bölgede varisler

  • Hamilelik sırasında yalnızca bacaklarda değil labialarda, vaginada, cervixte olmak üzere genital bölge ve kasıkta da varisler ortaya çıkabilir.
  • Kasık, labia, vajende ortaya çıkan varisler hastaları korkutmalarına ve bir miktar hassasiyete neden olmalarına rağmen  büyük bir olasılıkla ciddi sorunlara neden olmazlar.
  • Pelvik bölgedeki toplardamarlar içinde tansiyonunun artmasına bağlı bu bölgede rahatsızlık/ağrı şikayetiyle beraber “Pelvik Konjesyon Sendromu” denen durumu ortaya çıkabilir.
  • Yine  bazen bu damarların içinde tromboflebit(damar içinde pıhtı) oluşmasına bağlı ağrılar olabilir.
  • Hamilelik sonrasında genital bölgede ve kasıklarda ortaya çıkmış bu damar pakelerinin büyük çoğunluğu kendiliğinden ortadan kalkar
  • Tıbbi literatürde %5-10 hastada bu damarların devam ettiği bildirilmiştir
  • Doğum sonrası devam eden ve ciddi ağrıya yolaçan durumlarda girişimsel radyolojik yöntemlerle bu damarlar “embolize” edilebilirler

Hamilelik ve varis

Egzersiz:

pregnancy exercise

  • Hamileliğin izin verdiği ölçüde egzersizler, en azından yürüyüş, kasların derin toplardamarları pompalayarak venöz kan akımının artmasına, bacaklarda venöz durgunluk, göllenmeyi önleyerek şişliklerin de azalmasına neden olur.
  • Egzersiz bu nedenle Tromboflebit ve DVT gelişimi olasılığını da azaltır.
  • Bir şekilde yatak istirahati gerekiyorsa bile pasif egzersizler örneğin bacağı sık aralıklarla çekip uzatmak, bacağa uygulanacak hafif masaj bile venöz kan dolaşımını arttırır, staz-göllenmeyi önler, ancak egzersiz tek başına varis oluşumunu engellemez!
  • Ayağı uzatmak şişlikleri azaltır, bacağı dinlendirir.

Hamilelik ve varis
Tedavi seçenekleri

                       

pills

 ilaç tedavisi:

  • Varisler için zaten, hamile olmayanlarda da varislere yönelik bilimsel olarak kanıtlanmış bir ilaç tedavisi olmadığından hamilelik ve emzirme döneminde bu tür varisler için ilaç kullanımına gerek yoktur.

Hamilelik ve varis
Tedavi seçenekleri
      

corap

Varis çorabı:

  • Altta yatan bir toplardamar yetmezliği olmadan sadece Telenjiektazi ve Retiküler varis olması halinde bunlara yönelik olarak varis çorabı kullanımına gerek yoktur.
  • Hamilelikte bacaklarda varis olmadan da şişlikler olabilir. Bu durumda sadece şişliği azaltmak için de kompresyon amacıyla varis çorabı kullanımı önerilir.
  • Varis varlığında ise doktorunuzun önereceği uygun ebat ve basınçta varis çorabı kullanmak gerekebilir.
  • Varis çorapları ayaktan yukarıya doğru çorabın uyguladığı basınç azalacak şekilde tasarlanmış özel çoraplardır: Şişliği azalttığı gibi toplardamarlar ve dokuda göllenme nedeniyle oluşan ağrıları da azaltırlar.
  • Normalde varis nedeniyle dizaltı varis çorabı kullanımı öneririz ancak hamilelikte dizüstü varis çorabı kullanımını genellikle tercih ederiz.

Hamilelik ve varis
Tedavi seçenekleri
                                         

corap1

Varis çorabı:

  • Sabah duş, tuvalet sonrası varis çorabı giyilir (yataktan kalkmadan,  ayağı kaldırma gibi seromonilere gerek yoktur!!!) ve yatarken varis çorabı çıkartılır.
  • Varis çorapları kullanımları çok çok konforlu olmasa da giyildiklerinde şişlikleri ortadan kaldırır, şikayetleri azaltırlar.
  • Kullanımları belki çok rahat değildir ancak son yıllarda varis çorapları hem daha ince hem daha sağlam yapılmaktadır.
  • Özellikle sıcak havalarda kullanımları hastalar için sıkıntılı olabilir ancak unutmamak gerekir ki varis çorabı kullanımı rahatlama sağlayacaktır, geçici bir süre için kullanılacaktır.
  • Kullanılmamaları halinde sonrasında çok daha sıkıntılı olabilecek durumları engellemek için katlanılabilecek bir bedel olarak düşünülmesi uygun olur.
  • Bazı nedenlerle hayat boyu daha fazla basınçta varis çorabı kullanması gereken hastaların olduğunu da bilmek, hatırlamak gerekir.

Hamilelik ve varis
Tedavi seçenekleri

  • Varis hastalığına ister görüntü nedeniyle ister tıbbi nedenlerle olsun hamilelik ve emzirme döneminde zorunlu kalınmadıkça müdahale yapılmaması yaklaşımı geçerlidir.
  • Varislerin bir çoğunun hamilelik bitimi, emzirme sonrası 3-4 aydan 12 aya kadar varan süreler sonunda kendiliğinden kaybolur.
  • Varislerin hamilelik sonrası kendiliğinden kaybolabilmesi,
  • Varislerin genellikle acil tıbbi sorun oluşturmamaları,
  • Varislere yönelik yapılacak bir girişimle bebeğin ve annenin sağlığını az da olsa riske atma riski

gibi  nedenlerle bu dönemde varislere yönelik girişim yapılmaması tercih edilir.

  • Tıbbi nedenle yapılacak işlemler ister Endovenöz lazer, ister Endovenöz Radyofrekans ablasyon gibi Girişimsel olsun ister Cerrahi (stripping, pake eksizyonu) olsun invazif işlemler (deri bütünlüğünü bozan) ve bir şekilde anestezi gerektiren işlemlerdir.

Hamilelik ve varis
Tedavi seçenekleri

Skleroterapi

  • Telenjiektazi ve retiküler varislere yönelik kozmetik bir tedavi uygulansa bile hamileliğin bunları tetiklemesi nedeniyle sonuçları başarılı olmayacaktır.
  • Düşük de olsa uygulanacak tedavi yöntemlerinin anne ve bebeğe olumsuz etki yapma olasılığı vardır.
  • Hamile olduğunu bilmeden telenjiektazi ve retiküler varisler için skleroterapi ile tedavi görenlerle ilgili literatürde anne ve bebeğin sağlığına olumsuz etki olduğunu gösteren bir bulgu olmamasına rağmen varis nedeniyle tedavi için hamilelik ve emzirme süresinin bitmesini beklemek en uygun yaklaşım olarak kabul görür.

Hamilelik ve varis

hvt

  • Varis normalde  sık görülen bir rahatsızlık iken hamilelik varisleri ve varise bağlı şikayetleri artabilir
  • Hamilelik sırasında varislerin hamileliğe bağlı artmış olması, doğum sonrasında düzelme olasılığı bulunması, varisin acil bir tıbbi sorun olmaması,  hamilelikte yapılacak tedavilerin anne ve bebeğe zarar verme olasılığının çok düşük bile olsa bulunması ve bu dönemdeki kozmetik tedavilerin başarısız olacakları gibi nedenlerle hamilelik ve emzirme döneminin bitmesi beklenir
  • Hamilelerin bu dönemde varislere bağlı görüntü nedeniyle endişelenmelerine gerek yoktur.

Hamilelik ve varis

  • tani2Tıbbi olarak ise şikayetlerinin ne kadarının varislere bağlı olduğunu anlamak Duplex Ultrason inceleme ile kolaydır ancak her şekilde, tedavi gerekiyorsa bile hamilelik sonrasını beklemeleri gerekecektir
  • Bu arada bir süre, uygun ebat ve basınçta varis çorabı kullanabilirler
  • Anayüzeyel toplardamar yetmezliği (Trunkal Venöz Yetmezlik- Basit varis hastalığı) olanların hamilelik planlıyorlar ise hamilelik döneminde varise bağlı sıkıntı yaşama olasılıklarını azaltmak veya ortadan kaldırmak için önceden tedavi olmaları da mantıklı bir yaklaşım olabilir.

Hamilelik ve varis

Hamilelikte DVT, varisten bağımsız, ayrı bir konu olmasına rağmen toplardamar hastalıklarının en ciddisi olması ve sonuçlarının anne ve bebek üzerine olumsuz etki yapma olasılığı nedeniyle hamile kadınların, özellikle Hamile kadının yakın ailesinde veya kendisinde:

  • tekrarlayan düşük öyküsü,
  • kendiliğinden gelişen tromboflebit,
  • DVT, PE
  • bilinen faktör eksikliği,
  • pıhtılaşmaya eğilimi artıran  sistemik hastalık veya kan hastalığı gibi

riskler kendilerinde ve yakınlarında bulunanların bu konuda bilgili ve bilinçli olmalarında fayda vardır.